چرا بیشتر کسبوکارها با وجود دریافت تعداد زیادی تماس از مشتریان احتمالی، در نهایت فروش چندانی ندارند؟ مشکل اصلی از قیف فروش است. مشکل از اینجاست که ما نمیدانیم هر فرد در چه مرحلهای از تصمیمگیری قرار دارد. چه اطلاعاتی نیاز دارد و چه زمانی باید با او تماس بگیریم. دقیقاً همین جاست که آشنایی با مراحل قیف فروش اهمیت پیدا میکند. پس از خواندن این مقاله از بلاگ تلفنچی میتوانید مسیر تبدیل «یک فرد علاقهمند» به «مشتری واقعی» را بشناسید، نقاط ریزش مشتری را پیدا کنید و با مدیریت درست تماسها، شانس نهایی شدن فروش را بیشتر کنید.

قیف فروش چیست؟
قیف فروش (Sales Funnel) مدلی است که مسیر حرکت مشتری بالقوه را از اولین آشنایی با یک کسبوکار تا تصمیم نهایی برای خرید نشان میدهد. این مدل را قیف نامیدهاند، چون معمولا در ابتدای مسیر افراد زیادی با کسبوکار آشنا میشوند، اما همه آنها به مراحل بعدی نمیرسند. هرچه جلوتر میرویم، تعداد افراد کمتر میشود و در نهایت بخشی از آنها به مشتری واقعی تبدیل میشوند.
مثلا یک شرکت ارائهدهنده خدمات نرمافزاری را در نظر بگیرید. در یک ماه ۱۰۰۰ بازدیدکننده از طریق تبلیغات و محتوای سایت جذب میکند. از این تعداد، ۱۵۰ نفر فرم درخواست مشاوره را پر میکنند، ۶۰ نفر با کارشناسان فروش صحبت میکنند، ۲۰ نفر پیشنهاد قیمت دریافت میکنند و در نهایت ۱۰ نفر قرارداد میبندند.
چرا طراحی قیف فروش مهم است؟
قیف فروش کمک میکند مسیر طیشده توسط مشتری را به چند مرحلهی قابل اندازهگیری تقسیم کنیم و بفهمیم دقیقا کجا فرصتهای فروش از دست میروند.
البته این قیف صرفا یک نمودار برای نمایش تعداد مشتریان نیست. ابزاری برای شناخت رفتار خریدار و تصمیمگیری بهتر در بازاریابی و فروش هم هست. وقتی بدانید مشتریان در هر مرحله چه سوالی دارند، چرا مردد میشوند و چه عاملی آنها را به قدم بعدی ترغیب میکند، میتوانید ارتباط موثرتری با آنها برقرار کنید.
برای مثال، گاهی یک تماس بهموقع از طرف کارشناس فروش، میتواند ابهامی را برطرف کند که در صورت بیتوجهی، باعث از دست رفتن یک مشتری جدی میشود.
تفاوت قیف فروش با قیف بازاریابی و فرایند فروش چیست؟
این سه اصطلاح به یکدیگر مرتبط هستند، اما دقیقا یک مفهوم را بیان نمیکنند.
مفهوم | تعریف و کاربرد |
|---|---|
قیف بازاریابی (Marketing Funnel) | مسیر تبدیل مخاطب ناآشنا به فردی که به کسبوکار و محصولات آن علاقهمند شده است. |
قیف فروش (Sales Funnel) | مسیر تبدیل مشتری بالقوه علاقهمند به خریدار واقعی، از طریق تعامل، مشاوره و پیگیری. |
فرایند فروش (Sales Process) | مجموعه فعالیتها و اقداماتی که تیم فروش برای پیشبرد فرصتهای فروش و نهایی کردن معامله انجام میدهد. |
آشنایی با مراحل قیف فروش؛ از باخبرشدنِ مشتری تا خرید نهایی
قیف فروش در کسبوکارهای مختلف شکل متفاوتی دارد. برای مثال، مسیر خرید یک محصول ارزانقیمت در بازار فیزیکی و مصرفی با مسیر خرید یک نرمافزار سازمانی یا خدمات تلفنی ابری یکسان نیست. در خریدهای سازمانی معمولا افراد بیشتری در تصمیمگیری نقش دارند، بررسیها طولانیتر است و مشتری پیش از خرید به اطلاعات و اطمینان بیشتری نیاز دارد.
با این حال، میتوان یک الگوی عمومی برای مراحل قیف فروش در نظر گرفت که از آشنایی اولیه شروع میشود و تا خرید نهایی ادامه پیدا میکند. شناخت این مراحل کمک میکند بدانید در هر نقطه چه نوع محتوایی، چه اقدامی از سوی کارشناس فروش و چه نوع ارتباطی با مشتری موثرتر است.
جدول زیر نمای کلی مراحل قیف فروش و هدف هر مرحله را نشان میدهد.
مرحله | وضعیت مشتری | هدف کسبوکار |
|---|---|---|
آگاهی (Awareness) | برای اولین بار با کسبوکار آشنا شده است. | جلب توجه و معرفی راهکار |
علاقهمندی (Interest) | درباره محصول یا خدمت کنجکاو شده است. | ارائه اطلاعات و ایجاد اعتماد |
ارزیابی و بررسی (Consideration) | راهکارهای مختلف را مقایسه میکند | شناخت نیاز و پاسخ به ابهامات |
تصمیمگیری (Decision) | به خرید نزدیک شده و گزینهها را بررسی میکند. | ارائه پیشنهاد مناسب و رفع موانع خرید |
اقدام و خرید (Action) | برای خرید یا عقد قرارداد آماده است. | نهایی کردن معامله و ثبت سفارش |
مرحله اول: آگاهی
در اولین مرحله، فرد هنوز لزوما قصد خرید ندارد. ممکن است در گوگل درباره یک مشکل جستوجو کرده باشد، تبلیغ شما را در شبکههای اجتماعی دیده باشد یا از طریق معرفی یکی از آشنایان با کسبوکارتان آشنا شده باشد. در این مرحله، مهمترین هدف این است که توجه مخاطب را جلب کنید و به او نشان دهید راهکاری برای مسئلهاش دارید.
در این مرحله نباید مخاطب را با پیشنهاد خرید مستقیم تحت فشار قرار دهید. محتوای آموزشی، مقایسهای و پاسخ به سوالات رایج معمولا موثرتر است. هدف این است که مخاطب شما را به عنوان کسبوکاری بشناسد که میتواند مشکلش را حل کند.
مرحله دوم قیف فروش: علاقهمندی (Interest)
وقتی فرد از وجود یک راهکار مطلع میشود، طبیعتاً میخواهد اطلاعات بیشتری درباره آن به دست بیاورد. در این مرحله، سوالات او معمولا مشخصتر میشوند: این محصول چه امکاناتی دارد؟ چطور کار میکند؟ چه مشکلی را برطرف میکند؟ آیا برای شرایط کسبوکار من مناسب است؟
اینجا فرصت مناسبی برای ارائه اطلاعات دقیقتر است. معرفی امکانات، انتشار نمونههای اجرایی، نمایش تجربه مشتریان قبلی و ارائه راهنماهای کاربردی میتواند به افزایش علاقه و اعتماد مخاطب کمک کند. اگر فردی برای دریافت اطلاعات بیشتر شماره تماس خود را ثبت کرده باشد، یک تماس اولیه از طرف کارشناس فروش نیز میتواند ارتباط را از حالت یکطرفه خارج کند.
مرحله سوم: ارزیابی و بررسی (Consideration)
در این مرحله، مخاطب از آشنایی و علاقه اولیه عبور کرده و حالا میخواهد بداند کدام گزینه برای او مناسبتر است. ممکن است چند شرکت را بررسی کند، قیمتها را مقایسه کند یا درباره کیفیت خدمات، پشتیبانی، امکانات و شرایط همکاری سوال بپرسد.
در این مرحله، تماس تلفنی فروش اهمیت بیشتری پیدا میکند. چون بسیاری از نیازها و نگرانیهای مشتری را نمیتوان صرفا از طریق فرم یا پیام متوجه شد. یک گفتوگوی هدفمند به کارشناس کمک میکند سوالات درست بپرسد، محدودیتهای مشتری را بشناسد و راهکار را متناسب با شرایط او توضیح دهد. در واقع، هدف از تماس در این مرحله فقط معرفی محصول نیست. بلکه کمک به مشتری برای انتخاب آگاهانهتر است.
مرحله چهارم: تصمیمگیری (Decision)
در این مرحله، مشتری تا حد زیادی به خرید تمایل دارد، اما هنوز ممکن است برای تصمیم نهایی تردید داشته باشد. شاید قیمت پیشنهادی برایش بالا باشد، شاید بخواهد درباره خدمات پس از فروش بیشتر بداند یا هنوز مطمئن نباشد که راهکار پیشنهادی دقیقا با نیازهایش مطابقت دارد.
اینجا کارشناس فروش باید به جای تکرار مزایای محصول، روی موانع تصمیمگیری تمرکز کند. ارائه پیشنهاد متناسب با بودجه، توضیح شفاف شرایط قرارداد، پاسخ به سوالات فنی و حتی برگزاری جلسه مشاوره میتواند به مشتری برای تصمیمگیری کمک کند.
تماس تلفنی در این مرحله میتواند خیلی تعیینکننده باشد. در یک گفتوگوی مستقیم، کارشناس بهتر متوجه میشود که مانع اصلی خرید چیست و چطور میتواند آن را برطرف کند. البته نباید فراموش کرد که هدف، متقاعد کردن مشتری به هر قیمتی نیست. بلکه باید به او کمک کرد با شناخت کافی و اطمینان از تناسب راهکار، تصمیم بگیرد.
مرحله پنجم قیف فروش: اقدام و خرید (Action)
در آخرین مرحله، مشتری تصمیم خود را گرفته و آماده انجام خرید است. این خرید ممکن است به شکل پرداخت آنلاین، ثبت سفارش، امضای قرارداد یا شروع همکاری انجام شود. با این حال، حتی در این مرحله هم ممکن است موانعی مانند پیچیدگی مراحل ثبت سفارش، مشخص نبودن شرایط پرداخت یا تاخیر در ارسال قرارداد باعث شوند معامله نهایی نشود.
به همین دلیل، وظیفه تیم فروش با دریافت پاسخ مثبت از مشتری تمام نمیشود. کارشناس باید مراحل بعدی را روشن کند، مدارک و اطلاعات مورد نیاز را در اختیار مشتری بگذارد و تا نهایی شدن خرید همراه او باشد. در فروشهای سازمانی، این موضوع اهمیت بیشتری دارد؛ چون ممکن است تصمیم خرید گرفته شده باشد، اما تایید نهایی مدیران، امور مالی یا واحد فنی هنوز باقی مانده باشد.

نقش تماس تلفنی در مدیریت قیف فروش را دست کم نگیریم!
شاید مشتری اطلاعات محصول را در سایت خوانده باشد، قیمتها را بررسی کرده باشد و حتی برای خرید تمایل داشته باشد؛ اما هنوز سوالاتی داشته باشد که پاسخ آنها را در هیچ صفحهای پیدا نمیکند. تماس تلفنی این فرصت را فراهم میکند که کسبوکار به جای ارسال اطلاعات یکسان برای همه، مستقیما با نیاز و نگرانی هر مشتری روبهرو شود.
البته منظور این نیست که باید در تمام مراحل قیف فروش با مشتری تماس بگیرید. تماس بیموقع، تکراری یا بدون هدف مشخص حتی میتواند نتیجه معکوس داشته باشد. نکته اصلی این است که زمان تماس، محتوای گفتوگو و اقدام بعد از آن باید با مرحلهای که مشتری در آن قرار دارد هماهنگ باشد. اما تماس تلفنی در هر مرحله از قیف فروش چه نقشی دارد؟
مرحله | اهمیت تماس تلفنی |
|---|---|
مرحله آگاهی | در این مرحله معمولا تماس مستقیم اولویت ندارد. اگر مخاطب خودش درخواست مشاوره یا اطلاعات بیشتر ثبت کرده باشد، میتوان با یک تماس کوتاه و معرفی مناسب، ارتباط اولیه را شکل داد. |
مرحله علاقهمندی | هدف تماس، شناخت اولیه نیاز مشتری و پاسخ به سوالات اوست. |
مرحله ارزیابی | اینجا تماس به ابزاری برای کشف نیازهای واقعی تبدیل میشود. |
مرحله تصمیمگیری | تماس برای رفع ابهامات، پاسخ به اعتراضات و پیگیری پیشنهاد ارائهشده کاربرد دارد. در |
مرحله خرید | تماس برای هماهنگی قرارداد، تکمیل اطلاعات، توضیح مراحل راهاندازی و اطمینان از نهایی شدن خرید استفاده میشود. |
یک تماس فروش موثر چه ویژگیهایی دارد؟
تماس فروش موفق لزوما طولانی نیست و قرار هم نیست کارشناس تمام مدت مکالمه صحبت کند. اتفاقا یکی از اشتباهات رایج در فروش تلفنی این است که کارشناس بلافاصله بعد از معرفی محصول، شروع به توضیح تمام امکانات و مزایای آن میکند؛ بدون اینکه بداند مشتری دقیقا چه میخواهد.
یک تماس حرفهای باید ساختار مشخصی داشته باشد:
آمادگی قبل از تماس: بررسی سوابق مشتری در CRM کمک میکند تماس از نقطه صفر شروع نشود.
شروع طبیعی و ایجاد ارتباط: معرفی کوتاه، یادآوری دلیل تماس و گرفتن اجازه برای ادامه گفتوگو، شروع مناسبی است.
پرسیدن سوال و شنیدن پاسخها: به جای ارائه توضیحات طولانی، درباره نیاز، مشکلات فعلی و انتظارات مشتری سوال کنید.
ارائه راهکار متناسب: وقتی نیاز مشتری مشخص شد، فقط امکاناتی را معرفی کنید که به همان نیاز ارتباط دارند.
مشخص کردن قدم بعدی: مکالمه نباید بدون نتیجه مشخص تمام شود. ممکن است قرار باشد پیشنهاد قیمت ارسال کنید، جلسه دمو برگزار کنید یا در تاریخ مشخصی دوباره تماس بگیرید. هر دو طرف باید بدانند اقدام بعدی چیست.
چگونه لیدها را ارزیابی، اولویتبندی و پیگیری کنیم؟
قبل از اینکه زمان کارشناسان فروش را صرف تماسهای متعدد کنیم، باید مشخص کنیم کدام لیدها ارزش پیگیری بیشتری دارند. این کار با دو مفهوم مهم انجام میشود: صلاحیتسنجی لید و پرورش سرنخ.
صلاحیتسنجی لید یعنی بررسی کنیم یک مشتری بالقوه تا چه اندازه با مشتری ایدهآل کسبوکار ما مطابقت دارد و چقدر احتمال دارد به خرید برسد. در این فرایند که در قیف فروش تلفنی خیلی مطرح است، ما نباید فقط به دنبال میزان علاقه مخاطبمان باشیم. باید نیاز واقعی، توان خرید، زمان تصمیمگیری و تناسب محصول یا خدمت با شرایط او را هم بررسی کنیم.
یکی از چارچوبهای شناختهشده برای این کار، مدل BANT است. این مدل چهار معیار اصلی را برای ارزیابی مشتری در نظر میگیرد:
Budget (بودجه): آیا مشتری برای خرید یا استفاده از خدمت، بودجه مشخصی در نظر گرفته است؟
Authority (اختیار تصمیمگیری): آیا فردی که با او صحبت میکنید اختیار خرید دارد یا باید تصمیم نهایی را مدیر یا شخص دیگری بگیرد؟
Need (نیاز): آیا مشتری واقعا به محصول یا خدمت شما نیاز دارد و راهکار شما میتواند مشکلش را حل کند؟
Timeline (زمانبندی): مشتری چه زمانی قصد خرید یا اجرای راهکار را دارد؟
امتیازدهی به لیدها (Lead Scoring)؛ کدام مشتری را زودتر پیگیری کنیم؟
برای تبدیل لید به مشتری باید امتیازدهی به لیدها را بلد باشیم. Lead Scoring روشی برای رتبهبندی مشتریان بالقوه بر اساس میزان تناسب و رفتار آنهاست. اینجا به هر مشتری بر اساس ویژگیها و فعالیتهایش امتیازی اختصاص داده میشود تا تیم فروش بتواند تشخیص دهد کدام افراد آمادگی بیشتری برای ورود به مراحل بعدی قیف دارند.
پس از اجرای این روش، خواهید دید که نرخ تبدیل فروش شما تا حد مناسبی افزایش خواهد یافت. با استفاده از این روش، میتوانید لیدها را به سه گروه کلی تقسیم کنید و طبق اهمیت هر یک، روی آن وقت بگذارید:
لید داغ (Hot Lead): مشتری نیاز مشخصی دارد، به خرید نزدیک است و باید در اولویت تماس و پیگیری قرار بگیرد.
لید گرم (Warm Lead): به محصول علاقهمند است، اما هنوز برای تصمیمگیری به اطلاعات بیشتر یا زمان نیاز دارد.
لید سرد (Cold Lead): هنوز آمادگی خرید ندارد یا ارتباط او با محصول و خدمت شما ضعیف است.
این نوع مدیریت سرنخ فروش به شما کمک میکند انرژی خود را به شکل منطقیتری تقسیم کنید. البته این را هم بگوییم که لید سرد لزوما مشتری نامناسبی نیست. ممکن است چند ماه بعد به یک فرصت فروش جدی تبدیل شود.
نقش CRM در مدیریت قیف فروش چیست؟
CRM مخفف Customer Relationship Management و به معنی مدیریت ارتباط با مشتری است. CRM نرمافزاری است که اطلاعات مشتریان، سوابق ارتباطات، فرصتهای فروش و اقدامات کارشناسان را در یک محیط متمرکز ثبت و مدیریت میکند. به کمک این سیستم، اطلاعات مشتری به حافظه شخصی کارشناسان وابسته نمیماند و هر فردی که مسئول ادامه ارتباط باشد، میتواند سابقه تعاملات قبلی را مشاهده کند.
این همان جایی است که پیگیری مشتری در فروش از یک تماس ساده فراتر میرود و به بخشی از برنامه مدیریت ارتباط با مشتری تبدیل میشود. وقتی سوابق تماس، نتیجه گفتوگو و زمان پیگیری در CRM ثبت شده باشد، ارتباط منظمتر و حرفهایتر پیش میرود.
چگونه با کنترل کیفیت و کوچینگ فروش، عملکرد قیف را بهبود دهیم؟
اگر به اطلاعاتی که تا اینجای مقاله ارائه دادیم عمل کنید، قطعاً در تماس با لید و همچنین پیگیری لید فروش مشکلی نخواهید داشت. الان قرار است پا را کمی فراتر بگذاریم. برای بینقصتر عمل کردن، شما نیاز به رفع نواقص به شیوهای ساختاریافته دارید.
کنترل کیفیت مرکز تماس فرایندی است که در آن مکالمات کارشناسان شما بر اساس معیارهای مشخص ارزیابی میشوند تا نقاط قوت و ضعف پاسخگویی و تعامل با مشتری شناسایی شود. این ارزیابی شامل نحوه شروع مکالمه، رعایت اصول ارتباطی، میزان تسلط کارشناس بر محصول، توانایی شنیدن مشتری، پاسخ به اعتراضات و مشخص کردن قدم بعدی باشد.
از طرفی کوچینگ فروش و آموزش و راهنمایی مستمر کارشناسان هم خیلی موثر است. در این روش، مدیر یا مربی فروش با بررسی عملکرد واقعی هر کارشناس، بازخورد مشخص و قابل اجرا ارائه میدهد و به او کمک میکند مهارتهای مورد نیازش را تقویت کند.
جمعبندی
در کسبوکارهایی که بخش قابل توجهی از فروش از طریق تماس انجام میشود، مدیریت قیف فروش بدون داشتن زیرساخت تلفنی مناسب دشوار خواهد بود. سیستم تلفنی ابری راهکاری است که امکان برقراری و مدیریت تماسها را از طریق زیرساخت اینترنتی و بدون وابستگی به تجهیزات تلفنی سنتی فراهم میکند. در این سیستم، کسبوکار میتواند تماسهای ورودی و خروجی را متمرکز مدیریت کند و با استفاده از امکانات مختلف، ارتباطات تیم فروش را سامان دهد.
استفاده از سرویسهای تلفنی ابری و تحت شبکه تلفنچی به کسبوکار شما کمک کند تماسهای ورودی و خروجی را متمرکز مدیریت کنید، از امکاناتی مانند صف تماس و گزارشگیری بهره ببرید و ارتباطات تلفنی را در کنار فرایندهای فروش سازماندهی کنید.


نظرات و تجربههای شما
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است؛ اولین دیدگاه را شما بنویسید.